Deutsch
English
schwarz-weiss Version
Farb-Version
A A A
Zum Downloadbereich
unserer Smartphone-App

Smartphone-App

Miejsce pamięci „Były obóz pracy przymusowej Neuaubing”

Były obóz pracy przymusowej w Neuaubing, dzielnicy Monachium, 2014 r. (Zdjęcie: Centrum Dokumentacji Historii Nazizmu w Monachium / Jens Weber)

Rozliczenie ze zbrodnią pracy przymusowej

Na zachodzie Monachium, na skraju dzielnicy Neuabing, stoi osiem baraków. Za czasów dyktatury nazistowskiej mieszkali w nich ludzie przywiezieni pod przymusem do pracy w Niemczech. W 2011 roku rada miasta Monachium podjęła uchwałę, zgodnie z którą powstanie tutaj miejsce pamięci, uzupełniające pracę Centrum Dokumentacji Historii Nazizmu i zajmujące się historią pracy przymusowej. Ochroną objęto cały zepół architektoniczny, a poszczególne baraki wpisano jako pojedyncze obiekty na listę zabytków. Jest to jedno z niewielu zachowanych architektonicznych śwadectw masowego wyzysku, jakim była praca przymusowa w Niemczech. Pracownicy Centrum Dokumentacji Historii Nazizmu pracują obecnie nad koncepcją tego nowego muzeum i miejsca edukacji.

Wysyłki do Rzeszy i przymusowa praca cudzoziemskich robotników były jedną z wielkich zbrodni popełnionych przez państwo nazistowskie. Podczas gdy produkcja zbrojeniowa rosła, Wehrmacht powoływał do wojska coraz więcej mężczyzn, co wywołało dotkliwy brak rąk do pracy. Rozwiązaniem tego problemu stała się przymusowa rekrutacja mężczyzn, kobiet i dzieci do pracy w przemyśle wojennym, na której korzystały niemieckie przedsiębiorstwa. Przeważająca część prywatnych i państwowych zakładów przemysłowych oraz gospodarstw rolnych zatrudniała tzw. pracowników cudzoziemskich, stając się tym samym częścią systemu wyzysku. Krzywda, jaką była praca przymusowa, do dzisiaj nie została w wystarczającym stopniu uwzględnionia w podejściu do kwestii polityki historycznej i kultury pamięci.

W czasie drugiej wojny światowej na terenie Rzeszy Niemieckiej pracowało ok. 13 milionów robotników przymusowych ze wszystkich krajów Europy. Mieszkali najczęściej w jednym z ponad 30 tysięcy obozów. Robotnicy z Neuabing wykonywali prace zakwalifikowane jako „ważne dla wojny” w niedalekich zakładach kolejowych (RAW). W czasie drugiej wojny światowej Kolej Rzeszy zatrudniała szczególnie wielu pracowników przymusowych. Po zakończeniu wojny baraki przejęła Kolej Niemiecka i udostępniła je uchodźcom, później mieszkali tu ludzie przygotowujący się do zawodu i pracownicy kolejowi. W latach siedemdziesiętych tereny były wykorzystywane komercyjnie, obecnie znajdują się tu małe zakłady rzemieślnicze i artystyczne. Układ baraków nie zmienił się w zasadzie do dzisiaj.

Plan sytuacyjny obozu Kolei Rzeszy w Neuaubing. Plan z listopada 1942 r. (Źródło: akta budowlane Ehrenbürgstraße 9)
Zdjęcie powietrzne terenu, 2013 r. (Źródło: dane geoprzestrzenne, Urząd Komunalny Miasta Monachium)

Praca przymusowa dla Kolei Rzeszy w Neuaubing w latach 1943-1945

Pod koniec 1942 roku na terenach należących do Kolei Rzeszy przy dzisiejszej ulicy Ehrenbürgstraße rozpoczęto budowę obozowych baraków. Jeszcze w tym samym roku zasiedlili je pierwsi robotnicy przymusowi. Do wyzwolenia w kwietniu 1945 roku w obozie przebywało ogółem co najmniej tysiąc osób. Zarządzała nim Kolej Rzeszy, a funkcje kierownicze sprawował niemiecki personel. Ludzie tam zakwaterowani mieszkali w ciasnocie, byli pozbawieni sfery prywatnej i często cierpieli głód.

Większość robotników przymusowych pochodziła z Rosji, Ukrainy, Polski, Francji i Holandii. Byli wśród nich także internowani włoscy żołnierze. Przeważająca część mieszkańców obozu musiała wykonywać ciężką pracę fizyczną w leżących nieopodal zakładach napraw kolejowych Reichsbahnausbesserungswerk (RAW). Eskortowani przez uzbrojonych strażników maszerowali co rano do pracy i wracali wieczorem do obozu pod oknami leżących po sąsiedzku domów. Praca przymusowa odbywała się na oczach ludności Monachium.

Robotnicy przymusowi ze Związku Radzieckiego przed barakiem drugich monachijskich zakładów RAW w dzielnicy Freimann, ok. 1943 r. (Źródło: Muzeum Niemiecko-Rosyjskie, Berlin-Karlhorst)

Szukamy świadków historii!

Iwan Hont z Ukrainy miał 13 lat, kiedy zesłano go z rodzinnej wioski do Neuaubing. (Zdjęcie: zbiory prywatne)

W Neuaubing, dzielnicy Monachium, powstaje nowe muzeum, a zarazem miejsce pamięci poświęcone zbrodni nazistowskiej, jaką była praca przymusowa. Otwarcie nowej placówki zaplanowano na rok 2021. W związku z tym Cenrum Dokumentacji Historii Nazizmu w Monachium szuka świadków ówczesnych wydarzeń, byłych robotników przymusowych oraz zdjęć i innych dokumentów świadczących o pracy przymusowej wykonywanej w Monachium.

Na terenie byłego obozu pracy przymusowej przy ulicy Ehrenbürgstraße w monachijskiej dzielnicy Neuaubing zachowało się do dzisiaj kilka baraków zbudowanych w czasie drugiej wojny światowej. To w nich powstaje nowa stała wystawa historyczna, informująca o zbrodni pracy przymusowej oraz upamiętniająca jej ofiary. Nowa instytucja muzealna będzie oddziałem Centrum Dokumentacji Historii Nazizmu w Monachium.

W obozie mieszkali kobiety i mężczyźni, robotnicy przymusowi, którzy pracowali niewolniczo w leżących nieopodal zakładach napraw kolejowych Reichsbahnausbesserungswerk (RAW). Planowana wystawa oraz towarzyszący jej program edukacyjny mają pokazać warunki ich życia i pracy. Aby dopuścić do głosu byłe ofiary, szukamy kontaktu ze świadkami historii, którzy zechcieliby opowiedzieć-nam o swoim losie robotnika przymusowego i ofiary nazizmu: o swoim życiu, pobycie w Niemczech, przeżyciach uczuciach i doświadczeniach.

Szczególnie cenne są dla nas świadectwa osób, które przebywały w monachijskiej dzielnicy Neuaubing i pracowały dla Kolei Rzeszy oraz opowieści ich bliskich. Poza tym jesteśmy zainteresowani historycznymi dokumentami i zdjęciami, które wiążą się z pracą przymusową w Monachium.

Drogi Czytelniku, czy byłeś „na robotach“ w Monachium? A może znasz kogoś, kto w czasie wojny musiał pracować przymusowo w tym mieście?

Gdybyś miał dla nas jakieś informacje, prosimy o kontakt:

dr Sibylle von Tiedemann (niemiecki, angielski, rosyjski, ukraiński)
e-mail: sibylle.von-tiedemann@muenchen.de; telefon: +49 89 233-82678 (poniedziałek-czwartek)

dr Angela Hermann (niemiecki, angielski, włoski)
e-mail: angela.hermann@muenchen.de; telefon: +49 89 233-82675

dr Paul-Moritz Rabe (niemiecki, angielski, francuski)
e-mail: paul-moritz.rabe@muenchen.de; telefon: +49 89 233-82677

Możesz nam pomóc, udostępniając nasz apel na portalach społecznościowych. Dziękujemy z góry za wsparcie!

 

Ihr Besuch

Informationen zu Öffnungszeiten, Anfahrt, Gruppenangeboten, Preisen